Yeditepe \u00dcniversitesi Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131 Do\u00e7.Dr.Burcu \u00d6RMEC\u0130 k\u0131\u015f saatine a\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu d\u00f6nemlerde kendisine ba\u015fvuran hastalar\u0131n \u015fikayetlerinde art\u0131\u015f g\u00f6zledi\u011finin bilgisini veriyor. \u201cUzun s\u00fcredir iyi giden migrenli hastalar s\u0131k s\u0131k atak yapmaya ba\u015flad\u0131 mesela. Uyku bozuklu\u011fu olan hastalar\u0131m\u0131z daha da \u00e7ok sorun ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar. Yorgunlu\u011fun tetikledi\u011fi hastal\u0131klar (epilepsi, miyasteni, hiper tansiyon, diyabet gibi) kontrols\u00fcz olmaya ba\u015flad\u0131 ve insanlar (hem hastalar hem de doktorlar) daha da agresifle\u015fti, daha \u00e7ok tart\u0131\u015fmalar ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. Bunlar \u00e7ok k\u0131sa \u00f6zetler. \u201c diyor ve biyolojik saatin etkileri hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler veriyor.<\/p>\n
\u00dclkelerin as\u0131l saatleri asl\u0131nda k\u0131\u015f saatidir!<\/p>\n
Biyolojik saat genel olarak g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlenir bu nedenle sabahlar\u0131 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ar\u0131yor olmak \u00e7ok normal. Ama asl\u0131nda \u00dclkelerin as\u0131l saatleri asl\u0131nda k\u0131\u015f saatidir. Yaz saati uygulamas\u0131 yaz\u0131n g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan daha fazla yararlanmak i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f yapay bir saattir ama fizyolojimize de \u00e7ok ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1 saat \u00f6ne \u00e7ekilmi\u015f olsa da uyand\u0131\u011f\u0131m\u0131z saatte g\u00fcn do\u011fmu\u015f olaca\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok etkilenmeyiz. As\u0131l problem yaz saati uygulamas\u0131 k\u0131\u015f\u0131n devam etti\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn do\u011fmadan \u00e7ok \u00f6nce g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama ba\u015flamak gerekir ki bu saatler asl\u0131nda biyolojik olarak uykuda olmam\u0131z gereken \u00e7ok \u00f6nemli saatlerdir. Sabaha kar\u015f\u0131 uykusunda bir\u00e7ok metabolik ve hormonal d\u00fczenleme biyolojik olarak yap\u0131l\u0131r ve REM uykusu denilen r\u00fcya uykusu asl\u0131nda entelekt\u00fcel fonksiyonlar\u0131m\u0131z\u0131 ve belle\u011fimizi g\u00fc\u00e7lendiren uykudur. G\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce uyan\u0131kl\u0131\u011fa ge\u00e7memiz durumunda uykunun bu en \u00f6nemli a\u015famas\u0131 maalesef uyunamaz ve uzun vadede ciddi problemler ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar. Ki\u015filer daha sinirli ve agresif hale gelir, entelekt\u00fcel kapasite azal\u0131r, yorgunluk artar ve hormonal d\u00fczen bozulmaya ba\u015flar bunun etkilerini kan \u015fekeri ve tansiyonda s\u0131k ve b\u00fcy\u00fck oynamalar, adet d\u00fczeni bozuklu\u011fu ve tiroid bozukluklar\u0131 \u015feklinde g\u00f6rebiliriz).<\/p>\n
Havalar\u0131n sabah daha da kararmas\u0131ndan dolay\u0131, v\u00fccudu nas\u0131l adapte edebiliriz?<\/p>\n
Bu adaptasyonu sa\u011flamak pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan ka\u00e7 saat uyudu\u011fumuz de\u011fildir, bu uykuyu hangi g\u00fcn diliminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Olmas\u0131 gereken uykuyu gece uyumakt\u0131r, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan sonra da uyanmak gerekir. Bunun nedeni uykumuzu d\u00fczenleyen melatonin hormonunun g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak g\u00fcnd\u00fcz uyudu\u011funuz 5 saat uyku ile gece uyudu\u011funuz 5 saat uyku ayn\u0131 de\u011fildir, g\u00fcnd\u00fcz uykusu ki\u015fiyi net olarak dinlendiremez \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu saatlerde (camlar\u0131 ne kadar kapasan\u0131z da do\u011fan\u0131n bir ritmi vard\u0131r) melatonin d\u00fczeyi ba\u015fka, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 saatlerde ba\u015fkad\u0131r. D\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nana melatoninin yarar\u0131 olabilir mi? Sorusunun cevab\u0131 ise k\u0131smen evettir ama hi\u00e7bir \u015fekilde uzun vadede fizyolojik durumu tam olarak olu\u015fturamaz ve sonu\u00e7ta ritimle oynamak ritimi daha da bozar.<\/p>\n
Saat fark\u0131 dolay\u0131s\u0131yla v\u00fccut ta ya\u015fanan yorgunluk, uyku bozuklu\u011funu nas\u0131l besinle ile takviye ederek direncini artt\u0131rabiliriz.<\/p>\n
Besinlerle uyku eksi\u011fimizi tamamlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ancak yine de uyku kalitemizi bozacak yiyecek ve i\u00e7eceklerden (mide ek\u015fimesi veya gaz yapan yiyecekler, \u00e7ay, kahve, enerji i\u00e7ecekleri gibi uyku ka\u00e7\u0131ran maddeler bar\u0131nd\u0131ran i\u00e7eceklerden) uzak durmak yeni saat uygulamas\u0131nda, en az\u0131ndan k\u0131salm\u0131\u015f olsa da gece uykumuzun kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n kalitesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nerilebilir.<\/p>\n
V\u00fccut kendini hangi saatler aras\u0131nda yeniler? Zinde kalkmak i\u00e7in saat uygulamas\u0131na g\u00f6re ak\u015fam en ge\u00e7 ka\u00e7 gibi yat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Ortalama 8 saatlik bir uykuyu d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak (ideal olarak g\u00fcn \u0131\u015f\u0131d\u0131ktan sonra uyanmak kayd\u0131 ile) ilk 4 saati t\u00fcm ya\u015famsal aktivitelerimizin minimuma indi\u011fi as\u0131l bedensel dinlenmeyi sa\u011flayan uykudur. \u0130kinci 4 saat ise metabolik-hormonal olaylar\u0131n ve entelekt\u00fcel fonksiyonlar\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi k\u0131smen daha aktif bir uyku d\u00f6nemidir. Her iki yar\u0131m da kaliteli uyku i\u00e7in \u015fartt\u0131r. G\u00fcn \u0131\u015f\u0131madan \u00f6nce kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda maalesef ikinci yar\u0131y\u0131 k\u0131smen uyuyamay\u0131z ve uyudu\u011fumuz saatten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak olumsuz etkilerini uzun vadede g\u00f6rmeye ba\u015flar\u0131z. \u00d6zet olarak ka\u00e7 saat uyursak uyuyal\u0131m g\u00fcn \u0131\u015f\u0131madan \u00e7ok \u00f6nce kalkarsak uyku kalitemiz yine de bozulacakt\u0131r.<\/p>\n
Ki\u015fi saat de\u011fi\u015fikliklerine ne kadar s\u00fcrede adapte olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ge\u00e7ici durumlarda (jet lag gibi) normal sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler en fazla 2-3 g\u00fcn i\u00e7inde adapte olurlar (bulunduklar\u0131 co\u011frafyan\u0131n g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na adapte olurlar) ancak yaz saatinin t\u00fcm k\u0131\u015f devam etmesi gibi bir durumda adaptasyon ancak tekrar yaz geldi\u011finde olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yeditepe \u00dcniversitesi Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131 Do\u00e7.Dr.Burcu \u00d6RMEC\u0130 k\u0131\u015f saatine a\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu d\u00f6nemlerde kendisine ba\u015fvuran hastalar\u0131n \u015fikayetlerinde art\u0131\u015f g\u00f6zledi\u011finin bilgisini veriyor. \u201cUzun s\u00fcredir iyi giden migrenli hastalar s\u0131k s\u0131k atak yapmaya ba\u015flad\u0131 mesela. Uyku bozuklu\u011fu olan hastalar\u0131m\u0131z daha da \u00e7ok sorun ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar. Yorgunlu\u011fun tetikledi\u011fi hastal\u0131klar (epilepsi, miyasteni, hiper tansiyon, diyabet gibi) kontrols\u00fcz olmaya ba\u015flad\u0131 ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1388,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[3903,3904],"class_list":["post-1387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-biyolojik","tag-saatimiz"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1387"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1387\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}