{"id":51753,"date":"2023-08-17T10:46:13","date_gmt":"2023-08-17T07:46:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.adanaseshaber.com\/haber-irade-yani-muhendis-akil.html"},"modified":"2023-08-17T10:46:14","modified_gmt":"2023-08-17T07:46:14","slug":"irade-yani-muhendis-akil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/?p=51753","title":{"rendered":"\u0130RADE, YAN\u0130 M\u00dcHEND\u0130S AKIL"},"content":{"rendered":"<p>\u0130rade bilincin h\u00fckm\u00fcyle i\u015flevsel hal al\u0131r. Yani, bilin\u00e7li insanlar iradesini y\u00f6netebilir. Di\u011fer t\u00fcrl\u00fcs\u00fc hayvani veya g\u00fcd\u00fcsel savrulu\u015fun par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130rade dedi\u011fimiz \u015fey, davran\u0131\u015f\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn k\u00f6k alan\u0131ndaki d\u00fczenleyicisidir. Engellemede sabra benzese de, d\u00fczenleme ve a\u015famaland\u0131rmada i\u00e7 i\u015fleyi\u015fin bizzat mimar\u0131d\u0131r. Hissiyat dahil, b\u00fct\u00fcn bilgiyi kullan\u0131r. Hesab\u0131 kitab\u0131 yapan destekleyici unsurlar\u0131n tamam\u0131n\u0131, i\u00e7 i\u015fleyi\u015fte kendi ad\u0131na e\u015fg\u00fcd\u00fcmleyebilir.<\/p>\n<p>Bir bak\u0131ma insan, iradesinin tasar\u0131s\u0131 olarak bulu\u015fur fiziksel \u00e7evresi ile. Do\u011fan\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla hayat\u0131n ko\u015fullar\u0131na maruz kald\u0131\u011f\u0131nda, kendini koruma, uyum sa\u011flama, ba\u015f etme ve nihayetinde \u00f6zg\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131ndaki m\u00fchendis akl\u0131 da iradeye aittir.<\/p>\n<p>Art\u0131k \u015fu kesin, iradesini kullan\u0131yorsa \u00f6zg\u00fcr insandan s\u00f6z edebiliyoruz. De\u011filse, \u201cpower\u201d d\u00fc\u011fmesine bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda i\u015fleyi\u015fi ile ili\u015fkilendirilmi\u015f y\u00f6netici program\u0131n gere\u011fini yapan ve manip\u00fcle edilebilir sistemsel b\u00fct\u00fcn olmaktan \u00f6teye ge\u00e7emez insan.<\/p>\n<p>\u0130nsan ile iradesinin aras\u0131n\u0131 a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar eskiden oldu\u011fu gibi, bu g\u00fcn de var. Bu g\u00fcn bunun i\u00e7in, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve uzun vadeli planlar\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak daha geli\u015fmi\u015f ve karma\u015f\u0131k y\u00f6ntemler uygulamaya sokulmu\u015ftur. \u00d6yle ki, uluslararas\u0131 etkililikte bir \u00e7ok ani m\u00fcdahalelerin, kas\u0131tl\u0131 karga\u015falar\u0131n veya sava\u015flar\u0131n alt\u0131nda yatan temel sebep irade \u00e7\u00fcr\u00fctmek, boyun e\u011fdirmek, tasarlanm\u0131\u015f planl\u0131 gidi\u015fata olan direnim dalgas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan iradesi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn akar\u0131nda, toplumun, milletlerin veya insanl\u0131\u011f\u0131n toplam iradesini yarat\u0131r. Bu da hayata duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini, yani duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n g\u00fcncelli\u011fini korur. Do\u011fal hayat\u0131n olmazsa olmaz bile\u015fenleri ve onlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m oranlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ad\u0131na yap\u0131labilecek her \u015fey, umumiyeti hesaba katmayan, \u00f6zellikle kaba \u00e7\u0131kar etraf\u0131nda \u00f6beklenmi\u015f ki\u015filer ve gruplar\u0131 rahats\u0131z eder. Teknoloji, silah ve salg\u0131n gibi tehdit unsurlar\u0131n\u0131 ne pahas\u0131na olursa olsun ellerinde tutmak istemelerinin sebebi s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz, hayat\u0131 do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131yla savunanlar\u0131n ortak bilincini etkisiz k\u0131lmak umududur.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131 ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alanlar\u0131 (!)safsatas\u0131na inand\u0131rmak ad\u0131na harcanan emek ve ak\u00e7al\u0131na girmeyece\u011fim, fakat iradeye h\u00fckmetmekte ne kadar yol al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na dair s\u00f6yleyeceklerim var.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131 k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak ku\u015flar\u0131nki kadar zor de\u011fil. \u0130nsan ikilemli d\u00fc\u015f\u00fcnen canl\u0131 oldu\u011fu sebebiyle hayat\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 devam\u0131 i\u00e7in olumlu ve olumsuzun hesab\u0131n\u0131 elden b\u0131rakmaz. Yani, hayat\u0131n\u0131n\u0131 garantisini arar. Buna odaklanan insan, fiziki varl\u0131k co\u011frafyas\u0131n\u0131n ve i\u00e7 anlam\u0131n\u0131n \u00f6ncelik s\u0131ralamas\u0131yla \u00e7ok me\u015fgul olur. Dolay\u0131s\u0131yla, kendisinden \u00f6nce bunun hesab\u0131n\u0131 yap\u0131p, kendine \u201ckonfor\u201d sa\u011flayaca\u011f\u0131 reklam\u0131yla sunulan imkanlara (!) hay\u0131r demez. Bu alan\u0131n i\u015fgali ve istismar\u0131 s\u00fcrecinin ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lan bu \u201cevet\u201d, \u00f6ncelikle ki\u015fisel iradeyi, sonra da grup iradesini bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, iradenin de metala\u015ft\u0131\u011f\u0131 al-ver i\u015fi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r art\u0131k. \u201cO i\u015fi bize b\u0131rak \u015fu senin olsun\u201d, \u201ctercihlerini \u015fu \u015fekilde de\u011fi\u015ftir buna sahip ol\u201d gibi y\u00fczlerce kalem i\u015fin i\u00e7ine girer. Hatta, b\u0131rak\u0131n iradesini, insan bile kaybolur hareketlili\u011fi maksimum h\u0131za ula\u015fm\u0131\u015f karga\u015fada.<\/p>\n<p>Taraflar\u0131n hepsi i\u00e7in karga\u015fa de\u011fildir bu hareketlilik. \u0130nsan i\u00e7in karga\u015fa olsa da, muhatab\u0131 olan sistemler i\u00e7in, i\u015fin do\u011fas\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fen s\u00fcrecin ta da kendisidir. \u0130nsan\u0131n umut, heyecan, g\u00fcvenlik ve hayat garantisine y\u00f6nelik tasarlanm\u0131\u015f, alg\u0131s\u0131n\u0131 da y\u00f6neten albenili alan da budur. Temel ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00f6tesinde \u201cganimet\u201d sa\u011flamak konusunda sicili kabar\u0131k olan insan\u0131n, de\u011fi\u015ftirici ve bask\u0131n karakterine i\u015faret eden iradesinin g\u00fcd\u00fckle\u015fti\u011fi gibi, onun ad\u0131na kullanaca\u011f\u0131na inand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ki\u015fi ve yap\u0131lara devredilmesi muhtemeldir. Ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda insan, iradesiyle yapabilece\u011fi i\u015flerin sorumlulu\u011fundan bile \u00fcrker haldedir.<\/p>\n<p>Yani, onu tehdit eden devasa ko\u015fullar\u0131n sa\u011fana\u011f\u0131nda \u00f6l\u00fcm ve s\u0131tma gibi iki beterli\u011fin birini, ekseriyetle de s\u0131tmay\u0131 tercih etti\u011fi g\u00f6zlemlenmektedir. Gittik\u00e7e, ba\u015fka \u00e7aresi olmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131r\u0131lan insan, teknolojik ve kimyasal nitelikli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131yla da acziyeyini b\u00fchtan etmektedir. Basit\u00e7e s\u00f6yleyeyim, telefonunu elinden alma, maa\u015f\u0131na dokunma, uykusunu bozma, \u201crutin\u201d me\u015fgalelerine engel olma gerisi sorun de\u011fil. \u0130drak edebilmenin tad\u0131n\u0131 b\u0131rak, varl\u0131\u011f\u0131na kast eden yapay de\u011fi\u015fimlerin fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 dahi ta\u015f\u0131yacak g\u00fcc\u00fc ve cesareti kalmam\u0131\u015f gibi insan\u0131n.<\/p>\n<p>Erken sanayi toplumu a\u015famas\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f kimi toplumlar\u0131nda ve bireylerinde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131k derecesindeki tekd\u00fczeli\u011fe raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\/uyumun temel sebeplerinden biri de, iradesinin maruz kald\u0131\u011f\u0131 m\u00fchendislik ak\u0131l ile ba\u015fdemeyece\u011fi inanc\u0131d\u0131r. \u00d6yle ki, rahat\u0131n\u0131n bozulaca\u011f\u0131 kayg\u0131s\u0131, do\u011fan\u0131n hareketli ve \u00fcretici nitelikli par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131 bilincinden feragati dayatm\u0131\u015f, ila\u00e7la, alkolle, uyu\u015fturucu vas\u0131tas\u0131yla ruhun diri yan\u0131n\u0131 by-pas etme yolunu se\u00e7enekler listesine eklemi\u015ftir. Etkili g\u00fc\u00e7ler de, yollar\u0131 ona g\u00f6re d\u00f6\u015femi\u015f, istikamet ve yolculu\u011fun me\u015fgalelerini usul\u00fc dairesince piyasaya s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fikri enstr\u00fcmanlar ile sosyo-ekonomik ayar i\u00e7in gereken ara\u00e7 gere\u00e7ler, albenisi y\u00fcksek, teknolojik kal\u0131plarda \u00f6d\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 hizmete amade k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. Dijital d\u00fcnya dedi\u011fimiz, sanal ortam imkanlar\u0131 ile de hareketi azalan insan\u0131n h\u0131z ve haz oran\u0131 y\u00fckseltilmi\u015ftir. Elbette, bedenen obeziteye \u00e7atm\u0131\u015f, ruhen ipin ucunu ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f insandan s\u00f6z ediyorum.<\/p>\n<p>Biliyorum, muktedirlik hissinde d\u00fcnyay\u0131 felakete s\u00fcr\u00fckleyen biz hormonlu canl\u0131lar bu ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015fmemek i\u00e7in olmad\u0131k y\u00f6ntemler deniyor, serdenge\u00e7ti denebilecek uyaranlar\u0131 da \u201ctak\u0131nt\u0131l\u0131\u201d ilan ediyoruz. Fakat, insan\u0131n s\u00fcr\u00fcle\u015fecek kadar t\u00f6rp\u00fclenmi\u015fli\u011fi, yurtsuzlu\u011fundan, hastalanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan, \u00e7aresizli\u011finden, kimliksizli\u011finden, ki\u015filiksizli\u011finden, cinsiyet karga\u015fas\u0131ndan, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131ndan, yobazl\u0131\u011f\u0131ndan, cellad\u0131na a\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan, ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ve cehaletinin kahredici derinli\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Ankara\u2019n\u0131n Paris\u2019ten, Pekin\u2019in L\u00fcksemburg\u2019dan fark\u0131n\u0131 b\u0131rakmayan k\u00fcresel benzeyi\u015f, k\u00fclt\u00fcrel anlamda da yoksullu\u011fa sebep olmakla kalm\u0131yor, kendini ya\u015fatacak ko\u015fullar\u0131n in\u015faas\u0131ndan asla geri durmuyor. En etkili i\u015flevsellik d\u00fczeyini de, kadim inan\u00e7 ve de\u011ferleriyle birlikte dinleri de kendilerine destek verir siyasetin unsuru etmek suretiyle kazanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan ile ilgili her \u015fey ile ilgilenen, yer ve zamana g\u00f6re farkl\u0131 eylemler ile hayat\u0131n tasarlanm\u0131\u015f raydan \u00e7akmas\u0131na mani olmaya \u00e7al\u0131\u015fan, iradesini kaybetmemi\u015f insan ve gruplar\u0131n bu kadar karma\u015f\u0131k bir s\u00fcrecin maliyeti veya yorumculu\u011funa niye katland\u0131\u011f\u0131 sorusunu y\u00f6nelteceklere kendi fikrimi s\u00f6yleyeyim; tutku, tak\u0131nt\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131n\u0131n verdi\u011fi husumet veya cesareti ya\u015famak istiyorlar.<\/p>\n<p>Yoksa, hepimiz biliyoruz, bu g\u00fcn var olan her canl\u0131 yar\u0131n olmayacak bunca kavgan\u0131n verildi\u011fi d\u00fcnyada.<\/p>\n<p>\u0130nsan, kendi iradesine hakim vaziyetini korusa, ne soyan\u0131 kal\u0131r ne s\u00f6m\u00fcreni.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n, insan, iradesini zaaflar\u0131 kadar korur ya da kaybeder.<\/p>\n<p>\u0130rade tacirleri de d\u00fc\u015f tacirleri gibi, vicdan, merhamet, sevgi, sayg\u0131 ve de\u011fere denk eden varl\u0131klar\u0131n\u0131 yitirdikleri sebebiyle b\u00fcy\u00fck yoruluyorlar.<\/p>\n<p>De\u011fer mi dersiniz?<br \/>Bence hay\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funun \u015fa\u015fmaz verilerinden biri, mutlu etti\u011finde mutlu oldu\u011fu de\u011fil midir?<\/p>\n<p>Gerisini siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn i\u015fte.<\/p>\n<p>Ger\u00e7e\u011fe h\u00fc!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130rade bilincin h\u00fckm\u00fcyle i\u015flevsel hal al\u0131r. Yani, bilin\u00e7li insanlar iradesini y\u00f6netebilir. Di\u011fer t\u00fcrl\u00fcs\u00fc hayvani veya g\u00fcd\u00fcsel savrulu\u015fun par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130rade dedi\u011fimiz \u015fey, davran\u0131\u015f\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn k\u00f6k alan\u0131ndaki d\u00fczenleyicisidir. Engellemede sabra benzese de, d\u00fczenleme ve a\u015famaland\u0131rmada i\u00e7 i\u015fleyi\u015fin bizzat mimar\u0131d\u0131r. Hissiyat dahil, b\u00fct\u00fcn bilgiyi kullan\u0131r. Hesab\u0131 kitab\u0131 yapan destekleyici unsurlar\u0131n tamam\u0131n\u0131, i\u00e7 i\u015fleyi\u015fte kendi ad\u0131na e\u015fg\u00fcd\u00fcmleyebilir. Bir &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51754,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-51753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51755,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51753\/revisions\/51755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/adanaseshaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}